Przejdź do treści
Kelwiny oświetlenie wnętrz liczone, nie sprzedawane

Narzędzie

Stół świetlny

Ta sama scena w 2700 K, 3000 K, 4000 K i 6500 K. Przełącznik bez JavaScriptu. Zobacz, co temperatura barwowa robi z drewnem, bielą i próbkami barw.

Ta sama kuchnia, cztery temperatury barwowe

Blat robi się ciepły, drewno wygląda na cieplejsze niż jest, biała ceramika ciągnie w kremowy. Zieleń warzyw traci nasycenie. Do jadalni tak, do deski do krojenia — nie.

Kompromis, po który sięgam najczęściej w mieszkaniach. Drewno nadal ciepłe, biel już czytelna, zielone i niebieskie nie leżą. Różnica wobec 2700 K jest mniejsza, niż się ludziom wydaje, dopóki nie zobaczą jej obok siebie.

Biel jest biała, zieleń jest zielona, krew na mięsie ma właściwy odcień. Blat roboczy — tak. Kanapa i abażur w tym samym pomieszczeniu — nie, chyba że chcesz mieć w salonie oddział przychodni.

Do mieszkania nie. To barwa hal produkcyjnych i stołów montażowych. W kuchni wygląda jak awaria, a wieczorem realnie przeszkadza w zasypianiu.

Rysunek własny. Monitor nie ma adaptacji chromatycznej — oko ma. Zestawione obok siebie barwy różnią się mocniej, niż odczujesz je w pomieszczeniu, w którym siedzisz od kwadransa. Kierunek zmiany jest jednak dokładnie taki.

Co widzisz

Fragment kuchni: szafka górna, taśma pod nią, blat, na blacie miska, kubek, deska i cztery próbki barwne — czerwona, zielona, niebieska i żółta. Rysunek jest mój, wektorowy, i nie przedstawia żadnej konkretnej kuchni.

Przełącznik zmienia dwie rzeczy naraz: barwę samego źródła (paska pod szafką i stożka światła pod nim) oraz barwę światła odbitego od wszystkich powierzchni w kadrze. Tak właśnie działa oświetlenie w rzeczywistości — nie zmienia się kolor lampy, zmienia się kolor wszystkiego, na co ta lampa świeci.

Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Czerwona i żółta próbka ożywają w niskich temperaturach i gasną w wysokich. Niebieska próbka robi odwrotnie. To jest ta sama zależność, która sprawia, że pod ciepłym światłem pomidor wygląda dobrze, a niebieska koszula wygląda na szarą.

Czego ten rysunek nie pokazuje

Trzy zastrzeżenia, bo bez nich byłbym tym, kogo na tym blogu krytykuję.

Ekran nie ma adaptacji chromatycznej, a twoje oko ma. Kiedy siedzisz kwadrans w pokoju oświetlonym 2700 K, układ wzrokowy przelicza sobie punkt bieli i przestajesz zauważać, że światło jest pomarańczowe. Na monitorze, gdzie dwa kadry stoją obok siebie, adaptacja nie działa — oko przyjmuje za biel biel ekranu. Dlatego każde porównanie barw światła w internecie, łącznie z moim, przesadza różnicę. Kierunek zmiany jest natomiast dokładnie taki, jaki widzisz.

Rysunek pokazuje barwę, a nie oddawanie barw. To dwie różne rzeczy i mylą się nagminnie. Barwa (kelwiny) to odcień samego światła. Oddawanie barw (Ra, R9, TM-30) to zdolność światła do pokazania przedmiotu w jego własnych kolorach. Źródło 2700 K może mieć Ra 95 albo Ra 72, wyglądać podobnie na tym rysunku, a na twoim talerzu dawać zupełnie inny efekt. Rozpisałem to osobno w tekście o CRI.

Nie da się tego zsymulować rzetelnie bez widma. Uczciwa symulacja wymagałaby przemnożenia widmowej charakterystyki odbicia każdej powierzchni przez widmo źródła, długość fali po długości fali. Ten rysunek robi coś prostszego: nakłada barwną warstwę o odpowiedniej chromatyczności. Wynik jest przekonujący i jakościowo poprawny, ale nie jest pomiarem. Gdyby ktoś ci sprzedawał taki rysunek jako „symulację fotometryczną”, nie kupuj.

Jak z tego korzystać przy wyborze

Trzy pytania, które warto sobie zadać przy każdym pomieszczeniu:

Co w tym pomieszczeniu ma dobrze wyglądać? Jeżeli jedzenie i drewno — schodzisz w dół skali. Jeżeli tkaniny, druk, kosmetyki, precyzyjna robota — idziesz w górę, ale nie wyżej niż 4000 K.

O której godzinie zapalasz tam światło? Jeżeli po zmroku, wszystko powyżej 3000 K zaczyna wyglądać jak biuro. Świetlówka nazywana „światłem dziennym” ma tę wadę, że o porze, o której jej używasz, dziennego światła i tak nie ma.

Czy w tym samym polu widzenia będą dwa różne źródła? Jeżeli tak, muszą mieć tę samą temperaturę barwową. Kuchnia otwarta na salon, w której blat świeci 4000 K, a lampa nad stołem 2700 K, wygląda jak dwa różne mieszkania sklejone taśmą. Jeśli już mieszać, to tylko wtedy, gdy strefy są rozdzielone wizualnie i nie widać ich naraz.

Wartości, których używam

Pomieszczenie Barwa Uwaga
Kuchnia, blat roboczy 3000–4000 K wyżej tylko przy pracy precyzyjnej
Kuchnia, część jadalna 2700–3000 K ta sama co salon, jeśli otwarte
Salon 2700 K wyjątek: podświetlenie za telewizorem, ok. 6500 K
Sypialnia 2700 K, wieczorem 2200 K ściemniacz robi więcej niż zmiana barwy
Łazienka, lustro 3000–4000 K tu naprawdę potrzebujesz Ra ≥ 90
Garderoba 4000 K dobierasz barwy ubrań
Korytarz, piwnica 3000–4000 K bez znaczenia, byle konsekwentnie
Biurko do pracy 4000 K i osobna lampa, nie sufit

Sześć i pół tysiąca kelwinów nie ma w tej tabeli ani razu poza jednym wyjątkiem. To nie przeoczenie.