Narzędzie
Stół świetlny
Ta sama scena w 2700 K, 3000 K, 4000 K i 6500 K. Przełącznik bez JavaScriptu. Zobacz, co temperatura barwowa robi z drewnem, bielą i próbkami barw.
Rysunek własny. Monitor nie ma adaptacji chromatycznej — oko ma. Zestawione obok siebie barwy różnią się mocniej, niż odczujesz je w pomieszczeniu, w którym siedzisz od kwadransa. Kierunek zmiany jest jednak dokładnie taki.
Co widzisz
Fragment kuchni: szafka górna, taśma pod nią, blat, na blacie miska, kubek, deska i cztery próbki barwne — czerwona, zielona, niebieska i żółta. Rysunek jest mój, wektorowy, i nie przedstawia żadnej konkretnej kuchni.
Przełącznik zmienia dwie rzeczy naraz: barwę samego źródła (paska pod szafką i stożka światła pod nim) oraz barwę światła odbitego od wszystkich powierzchni w kadrze. Tak właśnie działa oświetlenie w rzeczywistości — nie zmienia się kolor lampy, zmienia się kolor wszystkiego, na co ta lampa świeci.
Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Czerwona i żółta próbka ożywają w niskich temperaturach i gasną w wysokich. Niebieska próbka robi odwrotnie. To jest ta sama zależność, która sprawia, że pod ciepłym światłem pomidor wygląda dobrze, a niebieska koszula wygląda na szarą.
Czego ten rysunek nie pokazuje
Trzy zastrzeżenia, bo bez nich byłbym tym, kogo na tym blogu krytykuję.
Ekran nie ma adaptacji chromatycznej, a twoje oko ma. Kiedy siedzisz kwadrans w pokoju oświetlonym 2700 K, układ wzrokowy przelicza sobie punkt bieli i przestajesz zauważać, że światło jest pomarańczowe. Na monitorze, gdzie dwa kadry stoją obok siebie, adaptacja nie działa — oko przyjmuje za biel biel ekranu. Dlatego każde porównanie barw światła w internecie, łącznie z moim, przesadza różnicę. Kierunek zmiany jest natomiast dokładnie taki, jaki widzisz.
Rysunek pokazuje barwę, a nie oddawanie barw. To dwie różne rzeczy i mylą się nagminnie. Barwa (kelwiny) to odcień samego światła. Oddawanie barw (Ra, R9, TM-30) to zdolność światła do pokazania przedmiotu w jego własnych kolorach. Źródło 2700 K może mieć Ra 95 albo Ra 72, wyglądać podobnie na tym rysunku, a na twoim talerzu dawać zupełnie inny efekt. Rozpisałem to osobno w tekście o CRI.
Nie da się tego zsymulować rzetelnie bez widma. Uczciwa symulacja wymagałaby przemnożenia widmowej charakterystyki odbicia każdej powierzchni przez widmo źródła, długość fali po długości fali. Ten rysunek robi coś prostszego: nakłada barwną warstwę o odpowiedniej chromatyczności. Wynik jest przekonujący i jakościowo poprawny, ale nie jest pomiarem. Gdyby ktoś ci sprzedawał taki rysunek jako „symulację fotometryczną”, nie kupuj.
Jak z tego korzystać przy wyborze
Trzy pytania, które warto sobie zadać przy każdym pomieszczeniu:
Co w tym pomieszczeniu ma dobrze wyglądać? Jeżeli jedzenie i drewno — schodzisz w dół skali. Jeżeli tkaniny, druk, kosmetyki, precyzyjna robota — idziesz w górę, ale nie wyżej niż 4000 K.
O której godzinie zapalasz tam światło? Jeżeli po zmroku, wszystko powyżej 3000 K zaczyna wyglądać jak biuro. Świetlówka nazywana „światłem dziennym” ma tę wadę, że o porze, o której jej używasz, dziennego światła i tak nie ma.
Czy w tym samym polu widzenia będą dwa różne źródła? Jeżeli tak, muszą mieć tę samą temperaturę barwową. Kuchnia otwarta na salon, w której blat świeci 4000 K, a lampa nad stołem 2700 K, wygląda jak dwa różne mieszkania sklejone taśmą. Jeśli już mieszać, to tylko wtedy, gdy strefy są rozdzielone wizualnie i nie widać ich naraz.
Wartości, których używam
| Pomieszczenie | Barwa | Uwaga |
|---|---|---|
| Kuchnia, blat roboczy | 3000–4000 K | wyżej tylko przy pracy precyzyjnej |
| Kuchnia, część jadalna | 2700–3000 K | ta sama co salon, jeśli otwarte |
| Salon | 2700 K | wyjątek: podświetlenie za telewizorem, ok. 6500 K |
| Sypialnia | 2700 K, wieczorem 2200 K | ściemniacz robi więcej niż zmiana barwy |
| Łazienka, lustro | 3000–4000 K | tu naprawdę potrzebujesz Ra ≥ 90 |
| Garderoba | 4000 K | dobierasz barwy ubrań |
| Korytarz, piwnica | 3000–4000 K | bez znaczenia, byle konsekwentnie |
| Biurko do pracy | 4000 K | i osobna lampa, nie sufit |
Sześć i pół tysiąca kelwinów nie ma w tej tabeli ani razu poza jednym wyjątkiem. To nie przeoczenie.